W budownictwie problemem bywa nie brak zamówień, lecz brak pieniędzy potrzebnych do ich dokończenia. Restrukturyzacja firmy budowlanej powinna oddzielić rentowne kontrakty od tych, które pochłaniają kolejne środki. Trzeba przy tym uwzględnić odbiory robót, zatrzymane kwoty, spory i zobowiązania wobec podwykonawców.
Dlaczego portfel kontraktów nie wystarcza do oceny firmy?
Podpisany kontrakt może przewidywać zapłatę dopiero po odbiorze etapu. Tymczasem materiały, wynagrodzenia i sprzęt trzeba sfinansować wcześniej. Dodatkowo część wynagrodzenia może pozostawać zatrzymana jako zabezpieczenie. Łączna wartość zamówień nie pokazuje więc, czy firma zapłaci rachunki w najbliższych tygodniach.
Najważniejszy jest aktualny koszt dokończenia każdej budowy. Korzystanie wyłącznie z pierwotnego kosztorysu może ukrywać wzrost cen, roboty dodatkowe, przestoje i koszty usuwania usterek. Równolegle sprawdzamy sporne należności, naliczone kary oraz przedstawione oświadczenia o potrąceniu.
Co sprawdzamy przed wyborem postępowania?
| Obszar | Potrzebne dane | Pytanie do planu |
|---|---|---|
| Pozostałe wynagrodzenie | Harmonogram odbiorów i płatności | Czy kwota jest pewna i kiedy będzie dostępna? |
| Koszt dokończenia | Materiały, robocizna, sprzęt, poprawki | Czy końcowy etap da dodatnią nadwyżkę? |
| Kaucje i zatrzymania | Terminy zwolnienia i warunki wypłaty | Czy nie finansujemy rat pieniędzmi niedostępnymi dziś? |
| Spory i gwarancje | Kary, potrącenia, reklamacje, gwarancje bankowe | Jaki jest wariant niekorzystny? |
Jak podejść do podwykonawców i nierentownych umów?
Plan negocjacji powinien rozdzielać dawne zaległości od kosztów nowych robót. Podwykonawca nie musi finansować dalszej budowy tylko dlatego, że wszczęto restrukturyzację. Trzeba ustalić warunki kontynuacji, rozliczenia wykonanych prac i środki na następny etap.
Nie zakładamy, że każda wierzytelność wpisana do ewidencji zostanie szybko odzyskana. Sporna faktura, roszczenie o roboty dodatkowe lub przyszły zwrot kaucji wymagają odrębnego wariantu w prognozie. Tak samo gwarancja i ewentualny regres wystawcy gwarancji nie powinny pozostać poza analizą.
Jeżeli potrzebne jest wyjście z nierentownego kontraktu, trzeba ocenić skutki umowne i wybrany tryb postępowania. Sanacja daje zarządcy szczególne narzędzia dotyczące niektórych umów wzajemnych, lecz ich wykorzystanie wymaga spełnienia warunków i właściwych zgód. PZU nie daje automatycznie takiego samego uprawnienia.
PZU, PPU czy sanacja — jak dobrać tryb?
| Tryb | Kiedy warto przeanalizować | Istotna różnica |
|---|---|---|
| PZU — postępowanie o zatwierdzenie układu | Głównie zmiana warunków spłaty przy możliwej kontynuacji działalności | Nadzorca układu wspiera przygotowanie układu; przyjęty układ zatwierdza sąd. |
| PPU — przyspieszone postępowanie układowe | Potrzebna sądowa ścieżka zawarcia układu | Sąd otwiera postępowanie i wyznacza nadzorcę sądowego. |
| Sanacja | Potrzebna szersza reorganizacja działalności, umów lub majątku | Sąd wyznacza zarządcę; szczególne narzędzia mają ustawowe warunki. |
W ofercie pozostaje także postępowanie układowe (PU). Przy wyborze trybu oceniamy m.in. wierzytelności sporne, zabezpieczenia, stan umów i zdolność finansowania działalności. Zobacz pełniejsze porównanie postępowań restrukturyzacyjnych.
Skutki ochronne zależą od właściwego zdarzenia i trybu, nie od samego podpisania umowy z doradcą. W PZU z obwieszczeniem istotny jest czteromiesięczny termin na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu. Nie jest to termin spłaty długów ani gwarancja zakończenia sprawy. Podstawa: Prawo restrukturyzacyjne.
Przykład: kontrakt z wysoką fakturą i ujemnym wynikiem
Poniższa tabela to celowo uproszczony przykład oceny dwóch kontraktów. Kwoty nie pochodzą ze spraw BM; wynik nie uwzględnia jeszcze ogólnych kosztów przedsiębiorstwa.
| Kontrakt | Pozostałe wynagrodzenie | Koszt dokończenia | Różnica |
|---|---|---|---|
| Kontrakt A — pozostała część | 400 000 zł | 280 000 zł | 120 000 zł |
| Kontrakt B — pozostała część | 300 000 zł | 340 000 zł | −40 000 zł |
Dokończenie obu kontraktów daje łącznie 80 000 zł przed kosztami ogólnymi, finansowaniem i ryzykiem odbiorów. Dołożenie kolejnego ujemnego kontraktu może pogorszyć zdolność spłaty. Decyzji o kontynuacji lub zmianie umowy nie podejmuje się jednak wyłącznie na podstawie tej różnicy — trzeba ocenić kary, zabezpieczenia i terminy wpływów.
Jak wygląda przygotowanie i ile to kosztuje?
Pierwszy etap to uporządkowanie dokumentów, pilnych terminów i przepływów na najbliższe tygodnie. Następnie przygotowujemy wariant naprawy, prognozę, propozycje spłat oraz plan rozmów z wierzycielami. Harmonogram ustalamy po ocenie kompletności danych i skali problemów; rozpoznanie sprawy przez sąd jest odrębnym etapem.
Koszt zależy m.in. od liczby wierzycieli, sporów, zabezpieczeń i potrzebnych analiz. W wycenie należy rozdzielić wynagrodzenie za obsługę, opłaty sądowe oraz ewentualne wyceny i doradztwo dodatkowe. Przed rozpoczęciem współpracy ustalamy zakres prac, zasady płatności i VAT. Osobnym elementem budżetu są środki na dalszą działalność.
Dokumenty na pierwszą rozmowę
- Umowy z inwestorami i podwykonawcami, aneksy, harmonogramy, protokoły odbioru oraz korespondencja o robotach dodatkowych.
- Koszt dokończenia każdego kontraktu, zestawienie zaliczek i środków już zaangażowanych.
- Wykaz kaucji, kwot zatrzymanych, kar, potrąceń, sporów i gwarancji.
- Spis wierzycieli z rozróżnieniem należności spornych, bezspornych i zabezpieczonych.
Brak pełnego kompletu nie musi opóźniać pierwszego kontaktu. Warto od razu przekazać informacje o zajęciu rachunku, terminie wypowiedzenia umowy lub piśmie z sądu, aby ustalić priorytety.
Nasze doświadczenie w tej branży
W opisanej przez BM sprawie specjalistycznych robót budowlanych zatwierdzono układ obejmujący 24 wierzycieli i około 7,15 mln zł wierzytelności. Pełniliśmy funkcję nadzorcy układu; opis opublikowano 24 sierpnia 2026 r.
Zobacz opis sprawy i dostępne materiały BM ↗
Rezultat dotyczy zatwierdzenia układu; nie utożsamiamy go z potwierdzeniem wykonania wszystkich rat. Warunki pojedynczej sprawy nie stanowią obietnicy takiego samego wyniku w innym postępowaniu.
Porozmawiajmy o sytuacji Twojej firmy
W BM Restrukturyzacje analizujemy zadłużenie i możliwości dalszego prowadzenia działalności. Pomagamy wybrać postępowanie, przygotować dokumenty oraz realne propozycje spłat. Zakres naszego udziału i właściwą funkcję ustalamy odpowiednio do trybu i etapu sprawy.
Wojciech Młocek i Bartosz Magnowski — kwalifikowani doradcy restrukturyzacyjni. Spotkania w Krakowie, Katowicach i Bielsku-Białej oraz online.
Przeczytaj również
Źródła i stan prawny
Weryfikacja: 29 października 2026 r. Przykłady liczbowe są własnymi symulacjami, nie wynikami spraw klientów.