6,22 mld zł przeterminowanych zobowiązań i ponad 51,5 tys. firm z problemami w terminowej spłacie — takie dane o budownictwie podają BIG InfoMonitor i BIK według stanu na koniec sierpnia 2026 r. Dla wykonawcy lub firmy instalacyjnej najważniejsze pytanie brzmi jednak: czy przedsiębiorstwo potrafi sfinansować następne tygodnie robót i jednocześnie uporządkować zaległości?
Restrukturyzacja może pomóc utrzymać działalność, jeżeli za układem z wierzycielami stoi wykonalny plan finansowania kontraktów. Sama zmiana terminów spłaty nie zastąpi gotówki na wynagrodzenia, materiały i podwykonawców.
Co pokazują dane o zadłużeniu budownictwa?
Komunikat BIG InfoMonitor z 14 października 2026 r., oparty na Rejestrze Dłużników BIG InfoMonitor i informacjach BIK o opóźnieniach kredytowych, wskazuje:
- 6,22 mld zł przeterminowanych zobowiązań firm budowlanych na koniec sierpnia 2026 r.;
- ponad 409 mln zł, czyli około 7%, wzrostu w porównaniu z rokiem poprzednim;
- ponad 51,5 tys. przedsiębiorstw z problemami w terminowej obsłudze zobowiązań;
- pierwsze miejsce pod względem liczby restrukturyzacji wśród branż w pierwszym półroczu 2026 r.
To zaległości odnotowane w wymienionych bazach, a nie całkowite zadłużenie wszystkich firm budowlanych. Liczba przedsiębiorstw z opóźnieniami nie jest liczbą firm, wobec których ogłoszono upadłość. Źródło: BIG InfoMonitor, publikacja z 14 października 2026 r.
Do tych danych odniosła się również „Rzeczpospolita” w materiale opublikowanym 29 października, zaktualizowanym 2 listopada 2026 r. Daty publikacji nie należy utożsamiać z okresem, którego dotyczą statystyki. Zatory płatnicze podkopują fundamenty sektora budowlanego — Rzeczpospolita.
Dodatnia EBITDA nie płaci za materiały
W ocenie BM kluczowe jest oddzielenie rentowności od płynności. EBITDA jest miarą wyniku, a nie saldem rachunku ani prognozą przepływów pieniężnych. Firma może wykazywać dodatni wynik, a jednocześnie nie mieć środków na najbliższą listę płac. Znaczenie mają terminy odbiorów, wpływ należności, zatrzymane kaucje, sporne rozliczenia, zakupy materiałów oraz raty finansowania.
Wykonawca ma 200 tys. zł dostępnej gotówki. W najbliższych czterech tygodniach musi wydać 700 tys. zł, a realnie spodziewa się otrzymać 300 tys. zł. Luka wynosi 200 tys. zł. Nawet dodatnia EBITDA za poprzedni kwartał nie usuwa tego niedoboru. Trzeba wskazać źródło finansowania, przyspieszyć wpływy albo zmienić harmonogram wydatków. To przykład hipotetyczny, nie opis konkretnego klienta BM.
Dlatego przed wyborem postępowania warto przygotować tygodniową prognozę gotówki na około 13 tygodni. Obok scenariusza podstawowego potrzebny jest wariant opóźnionego odbioru lub zapłaty przez największego inwestora. Ocena powinna obejmować także dalszą perspektywę realizacji i rozliczenia kontraktów.
Kiedy restrukturyzacja firmy budowlanej ma ekonomiczny sens?
Prawo restrukturyzacyjne przewiduje postępowania dla przedsiębiorcy niewypłacalnego lub zagrożonego niewypłacalnością. Nie trzeba czekać na zajęcie rachunku. Celem jest uniknięcie upadłości przez układ z wierzycielami, a w sanacji także działania naprawcze, z ochroną słusznych praw wierzycieli.
Z ekonomicznego punktu widzenia istotne są przede wszystkim trzy warunki:
- Działalność ma perspektywę zarabiania. Trzeba znać koszty dokończenia każdej budowy i przyszłą marżę, a nie tylko wartość podpisanych umów.
- Jest sposób finansowania bieżących robót. Układ dotyczący wcześniejszego zadłużenia nie finansuje automatycznie nowych dostaw i wynagrodzeń.
- Propozycje dla wierzycieli wynikają z prognozy. Raty, odroczenia lub ewentualna redukcja powinny odpowiadać rzeczywistej nadwyżce gotówki i zasadom prawa.
Jeżeli każdy kolejny miesiąc realizacji kontraktów pogłębia stratę, plan musi objąć również zmianę sposobu działania. Ustawa przewiduje odmowę otwarcia postępowania prowadzącego do pokrzywdzenia wierzycieli. Przy postępowaniu układowym i sanacyjnym trzeba ponadto uprawdopodobnić zdolność finansowania kosztów postępowania i zobowiązań po jego otwarciu. Podstawa: art. 3, 6 i 8 Prawa restrukturyzacyjnego.
Pięć obszarów, które sprawdzamy przed rozmową z wierzycielami
| Obszar | Pytanie do sprawdzenia | Znaczenie dla planu |
|---|---|---|
| Kontrakty i koszty dokończenia | Ile trzeba jeszcze wydać, aby uzyskać pozostałe wynagrodzenie? | Pozwala odróżnić portfel rentowny od kontraktów wymagających zmiany. |
| Należności i odbiory | Które wpływy są potwierdzone, a które zależą od sporu lub dodatkowych dokumentów? | Zapobiega budowaniu rat układowych na niepewnej gotówce. |
| Kaucje i gwarancje | Kiedy środki mogą wrócić i czy istnieje ryzyko wypłaty z gwarancji? | Pokazuje terminy uwolnienia środków oraz możliwe dodatkowe obciążenia. |
| Podwykonawcy i dostawcy | Kto jest niezbędny do kontynuowania prac i na jakich warunkach będzie współpracował? | Pomaga przygotować realne warunki dalszych dostaw i robót. |
| Finansowanie i zabezpieczenia | Jakie są limity, terminy wypowiedzenia, cesje i obciążenia majątku? | Wyznacza dostępne źródła gotówki i ograniczenia negocjacji. |
Szerszą analizę specyfiki umów opisujemy w poradniku Restrukturyzacja firmy budowlanej — kontrakty, kaucje i podwykonawcy. Ten artykuł uzupełnia go o aktualne dane branżowe i perspektywę płynności.
PZU, PPU czy sanacja — jak wybrać postępowanie?
PZU — postępowanie o zatwierdzenie układu. Może odpowiadać firmie, która potrafi kontynuować roboty i potrzebuje przede wszystkim nowych warunków spłaty zadłużenia. Dłużnik współpracuje z wybranym nadzorcą układu, zbierane są głosy wierzycieli, a przyjęty układ wymaga zatwierdzenia przez sąd. Trzeba sprawdzić ustawowe warunki, w tym udział wierzytelności spornych.
PPU — przyspieszone postępowanie układowe. To tryb otwierany przez sąd, z nadzorcą sądowym i uproszczonym ustaleniem spisu wierzytelności. Tak jak PZU wymaga, aby wierzytelności sporne uprawniające do głosowania nie przekraczały 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania. O wyborze nie powinna decydować sama nazwa „przyspieszone”, lecz sytuacja firmy i potrzebne narzędzia.
Sanacja. Jest do rozważenia przy potrzebie głębszej reorganizacji działalności. Łączy układ z działaniami naprawczymi i co do zasady przejęciem zarządu przez zarządcę. Ustawowe narzędzia dotyczące umów, majątku lub zatrudnienia mają własne warunki; nie oznaczają swobodnego rozwiązania każdego nierentownego kontraktu.
Postępowanie układowe. Stanowi również dostępną ścieżkę, gdy udział wierzytelności spornych uprawniających do głosowania przekracza 15%. Wymaga odrębnej oceny czasu, kosztów oraz zdolności finansowania działalności. Porównanie trybów znajdziesz na stronie Restrukturyzacja przedsiębiorstw — zakres wsparcia BM.
Ochrona przed egzekucją pomaga, ale nie zastępuje płynności
W PZU odpowiednie obwieszczenie w KRZ może uruchomić ustawową ochronę przed egzekucją i ochronę określonych umów. Samo podpisanie umowy z doradcą takiego skutku nie wywołuje. Jeżeli w ciągu czterech miesięcy od obwieszczenia nie zostanie złożony wniosek o zatwierdzenie układu, skutki obwieszczenia wygasają z mocy prawa. Nie jest to termin, w którym wszystkie raty układowe muszą zostać spłacone.
Zakres i moment ochrony zależą od postępowania oraz rodzaju roszczenia. Ochrona umów ma wyjątki, w szczególności dotyczące nowych okoliczności i niewykonywania zobowiązań nieobjętych układem. Dla firmy budowlanej oznacza to konieczność zapewnienia obsługi nowych dostaw, pracy ludzi i bieżących kosztów. Nie należy też zakładać, że ochrona dłużnika automatycznie obejmie poręczycieli albo zatrzyma każdą wypłatę z gwarancji. Podstawa: art. 226a–226g, 256 i 312 Prawa restrukturyzacyjnego.
Co powinien zrobić właściciel firmy budowlanej już teraz?
- Zaktualizować prognozę gotówki. Wskazać najbliższy moment niedoboru i jego wysokość.
- Policzyć każdy kontrakt. Oddzielić koszty już poniesione od wydatków potrzebnych do zakończenia robót.
- Uporządkować należności i dokumenty odbiorowe. Oddzielić wpływy potwierdzone od spornych.
- Zestawić zadłużenie. Uwzględnić dostawców, podwykonawców, finansujących, podatki, ZUS i zabezpieczenia.
- Ocenić terminy prawne. Sprawdzić wypowiedzenia, egzekucje, żądania zapłaty z gwarancji oraz ewentualny obowiązek złożenia wniosku o upadłość.
Jeżeli wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, art. 21 Prawa upadłościowego przewiduje co do zasady 30 dni na zgłoszenie wniosku. Rozpoczęcie negocjacji lub samo przygotowywanie restrukturyzacji nie powinno być traktowane jako automatyczne zwolnienie z tego obowiązku. Wymaga on oceny w konkretnej sprawie. Prawo upadłościowe — art. 11 i 21.
Porozmawiajmy o finansowaniu Twoich kontraktów
W BM Restrukturyzacje łączymy analizę ekonomiczną przedsiębiorstwa z doborem postępowania i przygotowaniem propozycji dla wierzycieli. Sprawdzamy, czy firma może finansować bieżące roboty, jakie zmiany są potrzebne i czy plan spłaty ma oparcie w przyszłej gotówce. Zakres współpracy i koszty określamy po analizie sytuacji.
Umów konsultację lub skontaktuj się z zespołem BM. Na pierwszą rozmowę przygotuj listę kontraktów, koszty ich dokończenia, należności, zobowiązania i informacje o zabezpieczeniach. Możesz również poznać wybrane zakończone sprawy BM.
Źródła i zakres analizy
- BIG InfoMonitor — komunikat z 14 października 2026 r.; dane BIG InfoMonitor i BIK na koniec sierpnia 2026 r.
- Rzeczpospolita — „Zatory płatnicze podkopują fundamenty sektora budowlanego”, publikacja 29 października, aktualizacja 2 listopada 2026 r.
- Prawo restrukturyzacyjne — oficjalny tekst ujednolicony ELI, w szczególności art. 3, 6, 8, 226a–226g, 256, 297–298 i 312.
- Prawo upadłościowe — oficjalny tekst ujednolicony ELI, art. 11 i 21.
Analiza BM i weryfikacja prawna: 4 listopada 2026 r. Przykład finansowy i wskazówki diagnostyczne są opracowaniem własnym. Dobór przepisów wymaga uwzględnienia daty wszczęcia postępowania i regulacji przejściowych. Autorzy: Wojciech Młocek i Bartosz Magnowski.