Informacja, że kontrahent rozpoczął restrukturyzację, rodzi dwa pytania: co z niezapłaconymi fakturami i czy nadal realizować zamówienia? Najpierw trzeba ustalić rodzaj postępowania, jego kluczowe daty i status poszczególnych należności. Dopiero na tej podstawie można ocenić sposób dochodzenia zapłaty i zasady dalszej współpracy.
Kontrahent w restrukturyzacji — od czego zacząć?
Sprawdź dane przedsiębiorcy i obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). Sama wiadomość od działu księgowego, że „firma jest w restrukturyzacji”, nie wyjaśnia jeszcze sytuacji wierzyciela. Inne znaczenie ma postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU), a inne przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe lub sanacja.
Zapisz nazwę i NIP dłużnika, sygnaturę sprawy, rodzaj postępowania oraz dane nadzorcy lub zarządcy. Ustal także właściwe daty. W PZU szczególne znaczenie ma dzień układowy, którego nie należy utożsamiać z datą obwieszczenia. Sprawdź aktualny etap sprawy, ponieważ ochrona związana z postępowaniem może ustać albo zostać uchylona.
Które faktury mogą być objęte układem?
Co do zasady układ obejmuje wierzytelności osobiste powstałe przed dniem otwarcia postępowania, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie. W postępowaniu o zatwierdzenie układu punktem odniesienia jest dzień układowy; wierzytelności powstałe po tym dniu nie są objęte układem.
Data wystawienia faktury i termin płatności nie przesądzają samodzielnie, kiedy powstała wierzytelność. Trzeba przeanalizować umowę, wykonane świadczenie i podstawę rozliczenia. Przykładowo: wystawienie faktury po dniu układowym za wcześniej dostarczony towar nie oznacza automatycznie, że jest to nowa należność pozostająca poza układem.
Większej uwagi wymagają umowy wykonywane etapami lub w sposób ciągły. Ustawa przewiduje odrębne zasady dla niewykonanych w całości umów wzajemnych, w tym znaczenie podzielności świadczenia. Osobno należy sprawdzić m.in. zabezpieczenia i ustawowe wyłączenia z układu. Nie warto więc dzielić salda wyłącznie według dat na fakturach.
Co przygotować w pierwszej kolejności?
Przygotuj zestawienie należności, które pozwoli odtworzyć rzeczywisty przebieg współpracy. Dla każdej pozycji wskaż podstawę roszczenia, datę dostawy lub wykonania usługi, kwotę, termin płatności i dokonane rozliczenia.
- Zbierz umowy, zamówienia, faktury, korekty, protokoły odbioru i dokumenty wydania towaru.
- Sprawdź wpłaty, zwroty, reklamacje oraz kwoty, które kontrahent kwestionuje.
- Oddziel należności potencjalnie objęte układem od zobowiązań bieżących.
- Zweryfikuj gwarancje, poręczenia, ubezpieczenie należności i umowy factoringowe, w tym terminy zawiadomień.
- Wyznacz osobę odpowiedzialną za kontakt z nadzorcą lub zarządcą i monitorowanie korespondencji oraz KRZ.
Restrukturyzacja nie usuwa długu przez samo rozpoczęcie postępowania. Może jednak zmienić sposób i termin jego spłaty, a po spełnieniu ustawowych przesłanek również wysokość zaspokojenia. Dlatego bierne oczekiwanie na kolejną wiadomość od dłużnika zwiększa ryzyko przeoczenia istotnych czynności.
Czy można wstrzymać dostawy albo wypowiedzieć umowę?
Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich kontraktów. Należy rozróżnić wykonanie obowiązującej umowy i przyjmowanie nowych zamówień, do których realizacji firma nie jest jeszcze zobowiązana. Samo rozpoczęcie restrukturyzacji nie daje automatycznie prawa do dowolnego zerwania współpracy.
Prawo restrukturyzacyjne chroni określone umowy, w tym — przy spełnieniu ustawowych warunków — kontrakty o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa. W PZU odpowiednie stosowanie ochrony z art. 256 wiąże się z obwieszczeniem przewidzianym w art. 226a. Zakres ochrony, wymagane zgody i wyjątki trzeba ocenić dla konkretnej sprawy.
Przed wypowiedzeniem umowy, wstrzymaniem świadczenia lub uzależnieniem dostawy od spłaty dawnych zaległości sprawdź podstawę prawną i postanowienia kontraktu. Nowe naruszenia dotyczące zobowiązań nieobjętych układem mogą mieć inne znaczenie niż wcześniejsze zaległości.
Przy uzgadnianiu nowych transakcji warto rozważyć przedpłatę, krótszy termin płatności, mniejsze partie dostaw lub limit kredytu kupieckiego. Takie rozwiązania powinny być prawnie dopuszczalne i uzgodnione z kontrahentem; nie oznaczają swobody jednostronnej zmiany już zawartej umowy.
Czy dłużnik może zapłacić stare faktury?
Zależy to od rodzaju postępowania i statusu należności. Przykładowo art. 252 przewiduje w przyspieszonym postępowaniu układowym zakaz spełniania świadczeń wynikających z wierzytelności objętych układem z mocy prawa, z ustawowymi wyjątkami. Nie należy automatycznie przenosić tego zakazu na PZU. Samo obwieszczenie w PZU nie powoduje zastosowania art. 252.
Również potrącenie, pozew i egzekucja wymagają odrębnej oceny. Możliwość dochodzenia roszczenia przed sądem i możliwość jego przymusowego wyegzekwowania to różne kwestie. Nie zakładaj ani pełnej swobody działań, ani jednakowego zakazu egzekucji w każdym postępowaniu.
O co zapytać nadzorcę lub zarządcę?
Przekaż dokumenty potwierdzające należność i poproś o wyjaśnienie, czy oraz w jakiej wysokości została uwzględniona w dokumentacji postępowania. Ustal sposób wyjaśnienia rozbieżności, właściwe dla danej procedury czynności i terminy oraz zasady udziału w głosowaniu nad układem.
Przed oddaniem głosu przeanalizuj proponowane raty, odroczenie płatności, ewentualną redukcję długu i zabezpieczenia. Zestaw je z realnymi możliwościami płatniczymi dłużnika oraz przewidywanym zaspokojeniem w scenariuszu alternatywnym. Sama obietnica kontynuowania działalności nie wystarcza do oceny wykonalności układu.
Czy nowe dostawy są bezpieczne?
Należność pozostająca poza układem nie jest przez to gwarantowana. Firma może nadal mieć problemy z płynnością. Monitoruj terminowość bieżących płatności, łączną ekspozycję i realizację uzgodnionych zabezpieczeń. Ustal, kto po stronie kontrahenta może skutecznie podejmować zobowiązania i czy konkretna czynność wymaga zgody nadzorcy lub zarządcy.
Dalsza współpraca może mieć uzasadnienie gospodarcze, ale powinna opierać się na sprawdzonych informacjach i kontrolowanym ryzyku. Decyzję warto podejmować łącznie w działach sprzedaży, finansów i obsługi prawnej.
Wsparcie wierzyciela w restrukturyzacji kontrahenta
W BM Restrukturyzacje pomagamy ocenić sytuację wierzyciela, uporządkować należności i przeanalizować propozycje układowe oraz ryzyka dalszej współpracy. Łączymy analizę prawną z oceną ekonomiczną przedsiębiorstwa.
Poznaj zakres wsparcia dla wierzycieli lub skontaktuj się z naszym zespołem, aby omówić swoją sprawę.
Stan prawny: 20 października 2026 r. Podstawa: Prawo restrukturyzacyjne — tekst ujednolicony, w szczególności art. 150–151, 189, 211, 226d–226g, 252–253 i 256. W konkretnej sprawie trzeba uwzględnić także przepisy przejściowe. Poradnik ma charakter informacyjny; ocenę uprawnień należy oprzeć na dokumentach i etapie danego postępowania.