Ministerstwo Zdrowia opowiada się za jednoznacznym przyznaniem samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej zdolności restrukturyzacyjnej. Dla zadłużonych placówek mogłoby to oznaczać możliwość zawierania układów z wierzycielami. Postulat zmiany prawa nie oznacza jednak, że SPZOZ mogą już korzystać z takich postępowań.
Opracowanie: Wojciech Młocek, Bartosz Magnowski · 13 października 2026 r.
Ministerstwo Zdrowia wskazuje kierunek zmian
Z opublikowanej w październiku relacji dotyczącej korespondencji między Ministerstwem Zdrowia a Ministerstwem Sprawiedliwości wynika, że resort zdrowia popiera stworzenie przepisów, które wprost przyznają SPZOZ zdolność restrukturyzacyjną. Wskazuje również na potrzebę szczególnych rozwiązań dla podmiotów leczniczych, uwzględniających ciągłość udzielania świadczeń. Źródło: relacja dlaszpitali.pl z 7 października 2026 r.
To istotny kierunek dyskusji dla zarządzających szpitalami, podmiotów tworzących i kontrahentów placówek. Nie przesądza jednak ani o ostatecznej konstrukcji postępowania, ani o terminie wejścia nowych przepisów w życie.
Co wynika z uchwały Sądu Najwyższego?
14 maja 2026 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę w sprawie III CZP 41/25, zgodnie z którą samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej nie ma zdolności restrukturyzacyjnej. Rozstrzygnięcie zapadło po przedstawieniu zagadnienia prawnego przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie. Treść uchwały Sądu Najwyższego.
Znaczenie tej uchwały należy odróżnić od sytuacji szpitali działających w formie spółek kapitałowych. Forma prawna podmiotu leczniczego wpływa na dostępność instrumentów przewidzianych w Prawie restrukturyzacyjnym. Nie można zatem traktować wszystkich szpitali jako jednej kategorii dłużników.
Dla SPZOZ zawarcie układu w ustawowym postępowaniu restrukturyzacyjnym wymaga zmiany otoczenia prawnego. Sama zapowiedź reformy nie stanowi podstawy do rozpoczęcia takiego postępowania.
Układ z wierzycielami — jakie możliwości mogłaby przynieść reforma?
Jeżeli ustawodawca dopuści SPZOZ do postępowań restrukturyzacyjnych, jednym z potencjalnych instrumentów będzie uporządkowanie zadłużenia w układzie z wierzycielami. W zależności od przyszłych przepisów i sytuacji placówki propozycje mogłyby obejmować:
- odroczenie terminów zapłaty;
- rozłożenie zobowiązań na raty;
- częściową redukcję zadłużenia;
- inne dopuszczalne sposoby zmiany warunków spłaty.
Postępowania przewidziane w obecnym Prawie restrukturyzacyjnym różnią się zakresem ochrony przed egzekucją i ingerencji w działalność dłużnika. Sanacja może obejmować również działania organizacyjne i ekonomiczne. Nie należy jednak zakładać, że przyszła reforma automatycznie udostępni SPZOZ wszystkie te rozwiązania na takich samych zasadach jak przedsiębiorcom.
W ochronie zdrowia znaczenie ma przede wszystkim możliwość zachowania ciągłości świadczeń. Plan naprawczy musi uwzględniać skutki dla pacjentów, personelu, dostawców oraz dostępności leczenia w danym regionie.
Restrukturyzacja nie oznacza upadłości SPZOZ
Przyznanie zdolności restrukturyzacyjnej nie jest równoznaczne z przyznaniem zdolności upadłościowej. Art. 6 pkt 3 Prawa upadłościowego wyłącza możliwość ogłoszenia upadłości publicznych samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej. Prawo upadłościowe — tekst jednolity.
Ustawodawca może więc umożliwić SPZOZ zawieranie układów, utrzymując jednocześnie wyłączenie upadłości. Restrukturyzacja, upadłość i likwidacja to odrębne instytucje; utożsamianie ich zaciemnia ocenę proponowanych zmian.
Interesy wierzycieli również wymagają ochrony
Dyskusja o reformie ma także drugi wymiar: skutki finansowe dla dostawców leków, wyrobów medycznych i usług. Strona pracowników i strona pracodawców Rady Dialogu Społecznego przyjęły 20 kwietnia 2026 r. uchwałę nr 146 w sprawie projektu zmiany Prawa restrukturyzacyjnego. To odrębne stanowisko w debacie, a nie obowiązująca nowelizacja. Uchwała nr 146.
Redukcja zobowiązań może poprawić sytuację dłużnika, lecz jednocześnie obciąża jego wierzycieli. Przy projektowaniu szczególnych regulacji dla szpitali trzeba uwzględnić wpływ takich rozwiązań na warunki dostaw, dostęp do finansowania i stabilność kontrahentów.
Samo oddłużenie nie usunie przyczyn problemów
W ocenie BM Restrukturyzacje kluczowe jest odróżnienie zadłużenia historycznego od bieżącej nierentowności. Placówce, która jest w stanie finansować aktualną działalność, ale nie obsługuje dawnych zobowiązań, zmiana harmonogramu spłat może pomóc odzyskać stabilność. Jeżeli jednak bieżące koszty stale przewyższają przychody, samo zmniejszenie długu nie zapobiegnie powstawaniu kolejnych zaległości.
Dlatego program naprawczy powinien obejmować analizę:
- rentowności oddziałów i poszczególnych zakresów świadczeń;
- kosztów personelu, zakupów i działalności medycznej;
- przepływów pieniężnych oraz terminów spłaty zobowiązań;
- przychodów i rozliczeń wynikających z kontraktów z NFZ;
- możliwości reorganizacji oraz jej wpływu na dostępność leczenia.
Ministerstwo Zdrowia publikuje kwartalne dane o zobowiązaniach SPZOZ. Obejmują one nie tylko szpitale, ale także poradnie i przychodnie. Przy analizie zadłużenia należy również rozróżniać zobowiązania ogółem i wymagalne oraz metodę zbierania danych. Dane Ministerstwa Zdrowia o zadłużeniu SPZOZ.
Co mogą zrobić zarządzający placówką już teraz?
Oczekiwanie na zmianę przepisów nie zastępuje diagnozy ekonomicznej. Już teraz można uporządkować strukturę zobowiązań, przygotować prognozę płynności, ocenić rentowność działalności i opracować scenariusze rozmów z wierzycielami oraz podmiotem tworzącym.
BM Restrukturyzacje wspiera podmioty lecznicze w analizie ekonomiczno-finansowej i przygotowaniu programów naprawczych. Zakres działań dobieramy do formy prawnej, sytuacji finansowej i potrzeb konkretnej placówki.
Poznaj wsparcie BM dla szpitali i podmiotów leczniczych lub skontaktuj się z naszym zespołem.
Źródła