Restrukturyzacja szpitali – nowe rozwiązania systemowe w 2026 roku

W poprzednim artykule postaraliśmy się przedstawić Państwu koncepcje i założenia, które Ministerstwo Zdrowia wraz z Narodowym Funduszem Zdrowia planują wcielić w życie w trakcie 2026 roku (część z nich już obowiązuje). W sposób subiektywny przedstawiliśmy ich ewentualne skutki dla podmiotu leczniczego, które w zdecydowanej większości opisanych zagadnień, wiążą się z aspektem finansowym. Ostatnia część artykułu dotyczyła rozważań na temat potencjalnych możliwości uprzedniego zminimalizowania negatywnych następstw, które w placówkach medycznych z pewnością wystąpią.

W dzisiejszym artykule postaramy się nieco szerzej przybliżyć wybrane „możliwości restrukturyzacyjne”, które oferuje znowelizowana ustawa o działalności leczniczej oraz odniesiemy się do informacji medialnych, skupiając się na 4 kluczowych zagadnieniach.

Konsolidacja placówek medycznych jako narzędzie restrukturyzacji

Pierwsza z nich to szeroko pojmowana „konsolidacja placówek / organów tworzących”, która według ustawodawcy ma przynieść szereg korzyści, zarówno kierownikom podmiotów medycznych, nadzorcom placówek, jak i samym pacjentom. Ci ostatni dzięki jej przeprowadzeniu mają uzyskać bardziej skoordynowaną i kompleksową opiekę, krótszy czas oczekiwania na dostęp do badań diagnostycznych realizowanych wówczas w lokalnej sieci szpitali czy też ogólnie usprawniony i bardziej zindywidualizowany i dopasowany do potrzeb pacjenta proces realizacji świadczeń np. w poradniach specjalistycznych. Konsolidacja szpitali to także bardziej efektywne wykorzystanie personelu medycznego oraz zasobów sprzętowych, które dotychczas znajdowały się w dwóch lub więcej lokalizacjach, a to przecież również wartość dodana, zwłaszcza dla całego systemu (bardziej efektywnego wydatkowania środków publicznych). W teorii to również lepsza pozycja negocjacyjna w rozmowach z Narodowym Funduszem Zdrowia w obszarze przychodowym, w kwestii kosztowej najczęściej wymienia się niższe ceny uzyskane w przeprowadzanych postępowaniach w ramach zamówień publicznych (głównie z uwagi na wyższą wartość zamówienia, która wynika z większej ilości potrzebnego produktu).

Wybrane koncepcje konsolidacji przedstawiliśmy już Państwu w artykule (link), nie mniej jednak kierunek ten rozważany jest przez kolejne placówki czy organy założycielskie. W województwie zachodniopomorskim mówi się o połączeniu szpitala w Zdrojach z Zachodniopomorskim Centrum Onkologii. Na Dolnym Śląsku planuje się konsolidację szpitali w Bolesławcu i Zgorzelcu. W województwie świętokrzyskim podjęto pierwsze kroki, celem połączenia jednostki znajdującej się w Kielcach z lecznicą, która swoją siedzibę ma w Skarżysku – Kamiennej.

Bardzo istotnym jest jednak, aby rozpoczęte już przedsięwzięcia zostały przedstawione nie tylko organowi założycielskiemu, lecz także dwóm instytucjom, odpowiedzialnym także za zaopiniowanie programu naprawczego a mianowicie wojewódzkiemu oddziałowi NFZ oraz wojewodzie, gdyż konsolidacja musi być skorelowana zarówno z możliwościami płatnika oraz odpowiadać lokalnym potrzebom zdrowotnym, które zagregowano w mapach potrzeb zdrowotnych.

Zmiana profilu działalności oddziałów szpitalnych

Druga z nich to wprowadzenie bardziej „elastycznego podejścia” Narodowego Funduszu Zdrowia do profilowania świadczeń szpitalnych. Znowelizowana pod koniec ubiegłego roku ustawa wprowadziła możliwość zmiany realizowanego zakresu lecznictwa stacjonarnego, co umożliwia placówkom szybszą reorganizację działalności oddziałów (np. przekształcenie oddziału działającego dotychczas całodobowo na oddział funkcjonujący wyłącznie planowo lub realizujący procedury jednodniowe a nawet jego całkowitą zmianę zakresu z np. urologicznego na opiekę długoterminową). Z tym zagadnieniem wiąże się również wprowadzone w lutym 2026 roku rozwiązanie, pozwalające na  zachowanie 50 % przychodów – jednostek sprawozdawczych w ryczałcie dla likwidowanego oddziału w okresie 2 kolejnych lat. W praktyce decyzja o zaprzestaniu działalności danego profilu świadczeń z pewnością powinna zostać skrupulatnie przeanalizowana, nie tylko pod kątem ewentualnych oszczędności, które powstaną po likwidacji oddziału, który zazwyczaj przynosił szpitalowi sporą stratę finansową. Decyzja ta podobnie jak w przypadku konsolidacji powinna być skonsultowana z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz wojewodą właściwym dla miejsca prowadzenia działalności, którzy pozytywną decyzję wydadzą wyłącznie, gdy sąsiednie jednostki szpitalne będą w stanie zabezpieczyć świadczenie opieki zdrowotnej, przy uwzględnieniu mapy potrzeb zdrowotnych i planów transformacji, aby pacjenci mogli uzyskać pomoc w sąsiednich lecznicach.

Finansowanie restrukturyzacji z Funduszu Medycznego

Trzecia z nich to możliwość uzyskania środków finansowych, pochodzących z Funduszu Medycznego, które podmiot medyczny będzie mógł przeznaczyć na ogólnie rozumianą „restrukturyzację działalności”. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Zdrowia wartość wsparcia wyniesie około 1 miliarda złotych, a będzie ono przeznaczone na cele inwestycyjne (zakup sprzętu, inwestycje budowlane, reorganizacja działalności), z założeniem uzyskania faktycznego i mierzalnego efektu w postaci poprawy sytuacji finansowej placówki. Zakłada się, iż środki te będą mogły być rozdysponowane jeszcze w 2026 roku w ramach ogłoszonego konkursu oraz w latach kolejnych.

Mechanizm pożyczkowy i kredyt restrukturyzacyjny

Czwarta z nich to tzw. mechanizm pożyczkowy, który zakłada możliwość wzięcia „pożyczki” z wydzielonego funduszu, którego operatorem byłby Bank Gospodarstwa Krajowego. Cały proces jest obecnie w fazie konsultacji i analiz, w rozmowach biorą udział zarówno ministerstwa zdrowia oraz ministerstwo finansów, pula środków przewidziana na dany rok to około 1 miliarda złotych. Zapowiadany pakiet wsparcia z jednej strony zakłada zamianę zobowiązań wymagalnych na długoterminowy kredyt, z drugiej strony mowa o możliwości udzielenia kredytu na okres 10 lat, poręczonego przez organ tworzący, sam kredyt miałby być umarzalny w wysokości 10% pod warunkiem, iż szpital przedłoży bankowi program naprawczy, który będzie konsekwentnie realizowany, dzięki czemu jednostka uzyska sukcesywną poprawę swojej kondycji finansowej. Ta „możliwość restrukturyzacyjna” budzi największe zainteresowanie wśród dyrektorów podmiotów leczniczych, oczywiście z uwagi na teoretycznie dużo szybszą poprawę sytuacji, niż w przypadku konsolidacji czy przeprofilowania, które jak powszechnie wiadomo są procesami bardziej złożonymi i rozleglejszymi w czasie. W naszej ocenie należy zwrócić uwagę na niewielką wartość środków finansowych, przewidzianych w ramach puli środków, co w powiązaniu z faktem posiadania przez wiele jednostek zobowiązań finansowych (nie tylko w postaci wymagalnej) na poziomie kilkudziesięciu milionów złotych, z pewnością wprowadzi zasadę „kto pierwszy, ten lepszy”. Spełnienie wymogów formalnych (dokumentacja, zgody formalne, procedury techniczne) nie powinno stanowić dla szpitali istotnych przeszkód, bardzo ważne będzie jednak posiadanie rzetelnego programu naprawczego, który z jednej strony musi zostać opracowany w odniesieniu do wymogów ustawowych, z drugiej strony natomiast przekona bank do udzielenia  konkretnego wsparcia, przyczyniającego się do znaczącej poprawy sytuacji placówki.

Jak możemy pomóc Twojej placówce?

Nasze doświadczenie we współpracy zarówno z podmiotami leczniczymi (w kwestii analizy samodzielnie opracowywanych programów naprawczych), jak i instytucjami udzielającymi wsparcia
w postaci kredytów jednoznacznie (w kwestii procedur i obowiązujących standardów / modelu prognozy finansowej) pozwala nam stwierdzić, iż zdecydowana większość podmiotów leczniczych będzie miało bardzo duże trudności w przedłożeniu akceptowalnego przez BGK dokumentu lub całkowicie nie spełni rygorystycznych kryteriów kredytodawcy.

BM Restrukturyzacje posiada swój własny autorski model programu naprawczego placówki medycznej, dzięki któremu audytowany podmiot medyczny otrzymuje obiektywny i rozbudowany plan działania, zgodnie z którym przy zachowaniu konsekwencji w realizacji poszczególnych działań naprawczych, jednostka będzie w stanie uzyskać faktyczną poprawę sytuacji finansowej.

Jeśli Twoja placówka potrzebuje rzetelnej diagnozy i skutecznego planu naprawczego, zapraszamy do kontaktu. Nasz zespół jest gotowy, by przedstawić sprawdzone rozwiązania i możliwe formy współpracy. Dane do kontaktu znajdziesz tutaj.