Trybunał Sprawiedliwości UE wydał ważne orzeczenie dotyczące postępowań upadłościowych, szczególnie w kontekście umów kredytów frankowych.
Wyrok został wydany na podstawie pytania prejudycjalnego Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia, a sprawa dotyczyła upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, której większość zadłużenia wynikała z umowy kredytu frankowego. Sąd upadłościowy miał ustalić plan spłaty wierzycieli, ale zauważył, że umowa kredytu może zawierać potencjalnie nieuczciwe warunki, które mogłyby skutkować jej nieważnością, a tym samym znacząco wpłynąć na wierzytelności banku.
Zgodnie z polskim prawem sąd upadłościowy nie ma możliwości samodzielnego zbadania potencjalnie nieuczciwego charakteru warunków umownych – może jedynie zwrócić się do sędziego-komisarza w tej sprawie. TSUE uznał to za sprzeczne z dyrektywą 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Trybunał stwierdził, że w przypadku braku wcześniejszego badania nieuczciwości warunków, prawo unijne nakłada na sąd upadłościowy obowiązek dokonania z urzędu tej oceny i wyciągnięcia z tego niezbędnych konsekwencji.
TSUE podkreślił, że konieczność zwracania się do sędziego-komisarza przedłużałaby postępowanie i pogarszała sytuację finansową konsumenta, zniechęcając go do egzekwowania swoich praw. Nawet jeśli lista wierzytelności uzyskała już powagę rzeczy osądzonej, nie stanowi to przeszkody dla zbadania warunków umowy, co jest uzasadnione interesem publicznym związanym z ochroną konsumentów.
Co więcej, orzeczenie wskazuje, że sąd upadłościowy powinien mieć również możliwość zastosowania środków tymczasowych w celu ochrony upadłego konsumenta. Takie stanowisko TSUE podkreśla nadrzędność ochrony konsumentów i nakłada nowe obowiązki na sądy upadłościowe.