Restrukturyzacja gospodarstwa rolnego

12/08/2021

Okres pandemii COVID-19 nie był łatwym okresem dla wielu podmiotów działających na rynku. Wśród nich z całą pewnością poważne straty ponieśli również rolnicy. Postaramy się odpowiedzieć, w jaki sposób, w przypadku powiększającego się zadłużenia rolnik może podjąć działania mające na celu ochronę jego gospodarstwa oraz powziąć kroki mające na celu oddłużenie.

 

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne dla rolników

W obecnej pandemicznej rzeczywistości niezwykle efektywne dla rolników może okazać się uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne. To szczególny, tymczasowy rodzaj postępowania o zatwierdzenie układu. Tryb ten został wprowadzony na mocy przepisów ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19, określanej jako „tarcza 4.0”. Celem postępowania jest dojście do porozumienia pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem i wypracowanie umowy w zakresie sposobu uregulowania zobowiązań. Co istotne, postępowania restrukturyzacyjne w uproszczonej formie mogą być wszczynane w obecnym stanie prawnym do dnia 30 listopada 2021 r.

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne charakteryzuje się szybkością, odformalizowaniem oraz minimalnym zaangażowaniem sądu. Jest to również tryb stosunkowo prosty, gdyż jego najważniejszym elementem jest wypracowanie układu pomiędzy dłużnikiem i wierzycielem, a udział sądu nie odgrywa znaczącej roli. Do zainicjowania postępowania wystarcza obwieszczenie w MSiG o jego otwarciu, dzięki czemu dłużnik zaoszczędza wiele czasu. Tym prostym sposobem dłużnik zyskuje co do zasady 4 miesięczną ochronę przed wierzycielami.

Niewątpliwie największą korzyścią z uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego jest fakt, że dłużnik wraz z jego rozpoczęciem uzyskuje natychmiastową i pełną ochronę przed wszystkimi egzekucjami, ponieważ z dniem dokonania obwieszczenia zawieszeniu ulegają wszystkie toczące się już postępowania egzekucyjne, niemożliwe jest również wszczęcie nowych postępowań. Dłużnika chroni również zakaz spełniania świadczeń wynikających z wierzytelności objętych układem oraz zakaz wypowiadania kluczowych umów zawartych z dłużnikiem, w tym umowy dzierżawy, leasingu czy kredytu.

Kluczowe znaczenie ma również fakt, że układem mogą zostać objęte wierzytelności zabezpieczone rzeczowo, bez zgody wierzyciela. Wystarczy, aby propozycje układowe przewidywały pełne zaspokojenie wierzyciela wraz z odsetkami wynikającymi z umowy. Jest to niezwykle istotne, gdyż w stosunku do pozostałych postępowań restrukturyzacyjnych, wierzyciel co do zasady musi wyrazić zgodę na objęcie układem wierzytelności zabezpieczonej rzeczowo.

 

Przebieg uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego

W ramach uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego ograniczona została rola sądu na rzecz nadzorcy układu. Dłużnik ma obowiązek zawrzeć umowę z osobą pełniącą funkcję nadzorcy układu. Następnie dłużnik przygotowuje i przekazuje nadzorcy układu propozycje układowe, a także spis wierzytelności i spis wierzytelności spornych.

Dłużnik dokonuje obwieszczenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym o otwarciu uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego. Dzień dokonania obwieszczenia jest dniem otwarcia postępowania o zatwierdzenie układu.

Następnym krokiem jest głosowanie nad układem, które może odbyć się na 2 sposoby:

1) dłużnik może zbierać głosy na piśmie przedstawiając wierzycielom karty do głosowania, czyli w trybie samodzielnego zbierania głosów,

2) nadzorca układu może wyznaczyć termin zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem (głosowanie na zgromadzeniu wierzycieli).

Wskazane sposoby głosowania nad układem, mogą być stosowane równolegle niezależne od siebie. Jeżeli istnieją możliwości techniczne, głosowanie na zgromadzeniu wierzycieli może zostać przeprowadzone z wykorzystaniem elektronicznych środków komunikacji.

Przyjęcie układu zapada większością głosujących (a nie uprawnionych do głosowania) wierzycieli, mających łącznie co najmniej 2/3 sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom.

Kolejnym krokiem jest złożenie wniosku o zatwierdzenie układu do sądu. Zatwierdzony układ dłużnik zaczyna realizować po uprawomocnieniu się postanowienia sądu.

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne jest procedurą efektywną, oferującą błyskawiczne remedium na problemy przedsiębiorstwa dzięki uniknięciu długotrwałego postępowania sądowego. Tryb dostarcza wiele korzyści dla dłużnika, a jednocześnie niesie za sobą niskie koszty.

 

Restrukturyzacja rolnika na gruncie ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne

Na podstawie ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne, restrukturyzacją można objąć długi o charakterze pieniężnym, które powstały w związku z prowadzeniem działalności rolniczej – a więc restrukturyzacja nie dotyczy innych długów.
Z pomocy może skorzystać rolnik, prowadzący gospodarstwo rolne, który:

  • jest osobą fizyczną, osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną;
  • ma miejsce zamieszkania albo siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
  • jest właścicielem gospodarstwa rolnego;
  • jest małym, średnim lub dużym przedsiębiorstwem na podstawie regulacji unijnych;
  • prowadzi działalność rolniczą od co najmniej 3 lat;
  • jest niewypłacalny w rozumieniu przepisów ustawy Prawo upadłościowe albo jest zagrożony niewypłacalnością w rozumieniu przepisów ustawy Prawo restrukturyzacyjne.

Ustawa oferuje kilka możliwości przeprowadzenia restrukturyzacji wobec rolników. Możemy wyróżnić następujące instrumenty:

– Udzielenie przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa:

a) dopłat do oprocentowania kredytu udzielonego przez bank na sfinansowanie spłaty zadłużenia powstałego w związku z prowadzeniem działalności rolniczej, zwanego „kredytem restrukturyzacyjnym”,
b) pożyczki na sfinansowanie spłaty zadłużenia powstałego w związku z prowadzeniem działalności rolniczej,

– Udzielenie przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa gwarancji zabezpieczającej spłatę kredytu restrukturyzacyjnego,

– Przyjęcie przez Krajowy Ośrodek długu podmiotu prowadzącego gospodarstwo rolne powstałego w związku z prowadzeniem działalności rolniczej pod warunkiem przeniesienia własności całości albo części nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa.

W celu uzyskania pomocy publicznej, rolnik musi złożyć odpowiedni wniosek wraz z planem restrukturyzacyjnym, który to musi zostać zaakceptowany przez właściwego dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego. W tym zakresie pomoc mogą przynieść doradcy restrukturyzacyjni.